ZOUTARM DIEET

  • Natriumbeperkt dieet
Wat is een natriumbeperkt dieet? Een andere naam voor een zoutarm dieet. Bij een zoutarm dieet mag u weinig zout eten. In keukenzout zit natrium. Normaal zorgen de nieren ervoor dat het teveel aan natrium met de urine uit het lichaam verdwijnt. Gebeurt dit niet dan blijft er te veel natrium in uw lichaam. Het gevolg is dat u vocht gaat vasthouden. U krijgt dan een zoutarm dieet. Adviezen voor het eten van minder natrium.
Uw arts heeft u geadviseerd een ‘zoutbeperkt dieet’ te volgen.
Deze folder geeft u informatie over natriumarme en natriumrijke voedingsmiddelen. U krijgt ook advies over hoe u de hoeveelheid natrium in uw voeding kunt verminderen.
  • Wat is het verschil tussen natrium of (keuken-)zout?
Keukenzout bestaat voor 40% uit natrium. De chemische naam voor keukenzout is natriumchloride. Natrium is een bestanddeel van ons lichaam en komt voornamelijk via voedsel ons lichaam binnen. Eén gram keukenzout is gelijk aan 0,4 gram natrium. Een ‘zoutbeperkt’ dieet betekent dat u minder natrium moet innemen.
  • Waarom is een natriumbeperkt dieet belangrijk?
Teveel natrium zorgt voor hoge bloeddruk en het vasthouden van vocht. Dit beschadigt uw hart, uw nieren en andere organen. Natriumbeperking verlaagt de kans op een beroerte, hartaanval en nierschade. Een natriumbeperkt dieet is een belangrijk onderdeel van de behandeling van ziekten zoals hoge bloeddruk (hypertensie), hartfalen, nierziekten en bepaalde leverziektes zoals leververschrompeling (levercirrose).
  • Waar zit natrium in?
In bijna alle voedingsmiddelen zit natrium. Soms zit het er van nature in, maar meestal is het door de fabrikant toegevoegd om de smaak te verbeteren. Daarnaast voegen we zelf natrium in de vorm van keukenzout toe, tijdens het koken en bij de maaltijden.
  • Hoeveel natrium mag ik dagelijks gebruiken?
De totale hoeveelheid keukenzout (natriumchloride) die u per dag mag gebruiken is maximaal 5 gram. Dit komt overeen met 2 gram natrium per dag. In Nederland eet men ongeveer 9 tot 12 gram keukenzout per dag.
  • Wat staat er op het etiket?
Op het etiket van voorverpakte producten staat meestal hoeveel natrium erin. Natrium wordt dan aangegeven met de afkorting Na. Als de informatie in het Engels staat aangegeven moet u kijken naar het woord ‘sodium’). Soms wordt het natriumgehalte per 100 gram product vermeld en soms per portie. Als op het etiket staat: ‘zoutloos’, ’geen zout toegevoegd’, ‘ongezouten’, ‘bereid zonder zout’, ‘gefabriceerd zonder zout’, ‘zonder toegevoegd zout’ of ‘zonder toevoeging van zout’, weet u zeker dat het product zonder natriumzout is bereid. Als op het etiket staat ‘laag natriumgehalte’ of ‘laag zoutgehalte’, dan bevat het product toch keukenzout en is het product meestal niet geschikt voor het natriumbeperkt dieet.
  • Hoe volg ik een natriumbeperkt dieet?
  1. Gebruik zo min mogelijk kant-en-klare producten, pakjes en zakjes voor sauzen
  2. Op het etiket van levensmiddelen staat meestal hoeveel NaCl/ Natriumchloride/Natrium/Na+/Sodium erin zit. Door etiketten te vergelijken, kunt u het product kiezen met een laag natriumgehalte
  3. Gebruik geen keukenzout bij het koken
  4. Voeg aan tafel geen keukenzout toe aan uw eten
  5. Gebruik geen bouillon, maggi, ketjap, sambal en mosterd
  6. Zeezout, selderijzout, uienzout, knoflookzout, kruidenzout, aromatzout etc. bevatten evenveel natrium als gewoon keukenzout, dus deze soorten zout kunt u beter niet gebruiken
  7. Gebruik specerijen en verse of gedroogde tuinkruiden in plaats van keukenzout (en geen kruidenmixen tenzij duidelijk is dat er geen natrium in zit)
  • Is het eten niet veel te flauw zonder keukenzout?
Keukenzout is een smaakversterker. Als u natriumbeperkt gaat eten zult u moeten wennen aan de nieuwe smaak. Neem hier een paar weken de tijd voor.
PRAKTISCHE TIPS:
  • Vermijd voedingsmiddelen die veel zout bevatten,
bijvoorbeeld kaas, vleeswaren, brood, kant-en-klare soepen en sauzen, groenten in blik, hartige snacks, chips en koekjes.
  • Gebruik specerijen en tuinkruiden in plaats van keukenzout
Kruiden en specerijen geven kleur en smaak aan uw maaltijd. Kruiden kunnen vers of gedroogd gebruikt worden. Specerijen (bijvoorbeeld kaneel en kruidnagel) zijn gedroogd. De meeste kant-en-klare kruidenmixen bestaan voor de helft uit keukenzout en mag u daarom niet gebruiken. Kerrie- en chilipoeder bevatten ook veel natrium. Ook citroen, limoen en sinaasappel(schil) zijn goede smaakmakers.
  • Het maken van jus
Gebruik voor de bereiding van vlees olijfolie of ongezouten margarine of bakboter. Pakjes jus bevatten veel natrium dus gebruik deze niet. Uw zelfbereide jus kan extra smaak krijgen door het toevoegen van bijvoorbeeld een gesnipperd uitje, knoflook, tomaat, kruiden/specerijen, paprika, champignons, een scheutje wijn, soepgroente of wat citroensap.
De jus kunt u binden met maïzena of (aardappel) meel.
  • Groenten
Verse groenten bevatten van nature maar weinig natrium. U kunt ze dus goed gebruiken in een natriumbeperkt dieet. Als u de groenten kort kookt in weinig water behouden ze beter hun smaak. U mist de smaak van keukenzout minder als u groenten rauw eet. Denk aan: sla, tomaat, wortel, komkommer. U kunt diepvriesgroenten gebruiken als de fabrikant ze nog niet op smaak gebracht heeft.
  • Soep
U kunt zelfgetrokken bouillon maken van vlees, kip, kruiden en groenten. Er bestaan natriumarme bouillontabletten en poeders.
  • Aardappelen, deegwaren, rijst
Door de aardappelen met weinig water en zo kort mogelijk te koken blijven er veel van de natuurlijke smaakstoffen behouden. Aardappels in de schil behouden hun smaak beter.
Zilvervlies rijst en volkoren pasta hebben van nature meer smaak, dus hoeft u geen keukenzout toe te voegen.
  • Diverse soorten keukenzout
Er zijn meerdere soorten keukenzout, maar in een natriumbeperkt dieet is het beter om deze vormen van zout ook niet te gebruiken.
Zeezout, selderijzout, uienzout, knoflookzout, kruidenzout, aromatzout etc. bevat evenveel natrium als gewoon keukenzout. Alle dieetzouten bevatten ook natrium, het advies is deze te vermijden.
  • Waar kan ik verder advies krijgen over het verminderen van natriumgebruik?
Als u dat wil kan uw (huis)arts u verwijzen naar een diëtist.
Vraag bij uw zorgverzekering na of u dit vergoed krijgt.
Vragen?
Indien u vragen heeft na het lezen van deze folder, kunt u een afspraak bij een diëtiste maken via uw arts.
Extra informatie
  1. Zoutwijzer van de Nederlandse Hartstichting: http://zoutwijzer.hartstichting.nl
  2. Online test hoeveel zout u per dag inneemt (door Unilever): www.zouttest.nl
  3. Over etiketten op verpakte voeding: www.dagelijksevoedingsrichtlijn.nl/consument
  4. Stichting Voedingscentrum: Website: www.voedingscentrum.nl
  5. World Health Organisation (WHO): Wereld Gezondheids Organisatie : www.who.int (zoek naar “Sodium Intake for Adults and Children”).